DeepSeek và nghi vấn động cơ Mỹ khi kêu gọi giảm tốc AI

Ngày 12/9, Dario Amodei, CEO của Anthropic, đã công bố một thư ngỏ dài 3.800 từ trên blog, kêu gọi giảm tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Trong thư, ông nhấn mạnh rằng việc phát triển AI cần được kiểm soát chặt chẽ hơn để tránh những rủi ro tiềm tàng, đặc biệt sau vụ xâm nhập nền tảng Hugging Face hồi tháng 7. Amodei cũng cảnh báo rằng nếu Trung Quốc dẫn đầu trong lĩnh vực AI, điều này có thể gây ra "mối nguy hiểm nghiêm trọng" đối với Mỹ và thế giới. Để đối phó, ông kêu gọi Washington duy trì các biện pháp hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

Lời kêu gọi của Amodei nhanh chóng nhận được sự ủng hộ từ các nhân vật lớn trong ngành công nghệ Mỹ, bao gồm Sam Altman, CEO của OpenAI, và Elon Musk, người đứng đầu SpaceXAI. Tuy nhiên, ở phía bên kia, truyền thông và giới chuyên gia Trung Quốc lại có cái nhìn hoàn toàn khác. Theo báo cáo của South China Morning Post (SCMP), nhiều nhà quan sát và chuyên gia AI tại Trung Quốc cho rằng động thái này không đơn thuần xuất phát từ lo ngại về an toàn công nghệ, mà có thể là một chiến lược nhằm củng cố vị thế của các công ty Mỹ trong cuộc đua AI toàn cầu.

Liu Shengyu, kỹ sư AI của DeepSeek, đã lên tiếng trên mạng xã hội Weibo vào ngày 14/9, bày tỏ sự hoài nghi về khả năng các công ty như Anthropic hay OpenAI có thể phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) một cách "mở và giá phải chăng". Theo ông, việc để một số ít tập đoàn công nghệ lớn kiểm soát AI tiên tiến có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng, làm gia tăng bất bình đẳng xã hội và khiến sự phát triển của các quốc gia khác trở nên khó khăn hơn.

Những nghi vấn này không phải không có cơ sở. Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt trên mọi mặt trận công nghệ, AI được xem là một trong những lĩnh vực chiến lược nhất. Việc Mỹ liên tục áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu chip và công nghệ liên quan sang Trung Quốc đã khiến quốc gia này phải đẩy mạnh tự lực trong nghiên cứu và sản xuất. Các công ty Trung Quốc như DeepSeek, Baidu và Tencent đang đầu tư mạnh mẽ vào AI, với những bước tiến đáng kể trong các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và ứng dụng thực tế.

Tuy nhiên, việc Mỹ kêu gọi "giảm tốc AI" lại đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là một cách để kiềm chế sự phát triển của các đối thủ quốc tế. Theo SCMP, một số chuyên gia Trung Quốc cho rằng các công ty Mỹ có thể đang "thổi phồng" những nguy cơ của AI để thúc đẩy các quy định có lợi cho họ, đồng thời làm chậm tiến độ của các công ty từ những quốc gia khác. Điều này càng trở nên rõ ràng khi các lãnh đạo công nghệ Mỹ đồng loạt lên tiếng ủng hộ đề xuất của Amodei, tạo thành một mặt trận thống nhất nhằm định hình các chính sách toàn cầu về AI.

Một yếu tố khác cũng cần được xem xét là sự mất cân bằng trong quyền kiểm soát công nghệ. Nếu chỉ một số ít công ty lớn như Anthropic, OpenAI hay Google nắm giữ quyền lực trong việc phát triển AGI, điều này có thể dẫn đến sự tập trung quyền lực và tài nguyên, gây khó khăn cho các công ty nhỏ hơn và các quốc gia đang phát triển. Liu Shengyu đã nhấn mạnh rằng điều này không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến khả năng phát triển xã hội và bình đẳng toàn cầu.

Trong khi đó, Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái AI độc lập, giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ. Các công ty như Huawei đã phát triển chip AI riêng, trong khi các mô hình AI nội địa như Ernie Bot của Baidu đang cạnh tranh trực tiếp với ChatGPT của OpenAI. Điều này cho thấy Trung Quốc không chỉ xem AI là một công cụ công nghệ, mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược quốc gia.

Cuộc tranh luận về việc giảm tốc AI không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn phản ánh sự cạnh tranh địa chính trị và kinh tế giữa các cường quốc. Trong bối cảnh này, việc kêu gọi giảm tốc độ phát triển AI có thể không đơn thuần là một lời cảnh báo về an toàn công nghệ, mà còn là một chiến lược nhằm định hình cuộc chơi theo hướng có lợi cho các bên đi trước.