Cuộc chiến của một cảnh sát với hệ thống giám sát Flock

Khi công nghệ giám sát trở thành tâm điểm tranh cãi

Vào một buổi chiều mùa thu năm 2023, cảnh sát Noel Pichardo đang thực hiện nhiệm vụ tại Quận Năm, thành phố Pawtucket, Rhode Island, thì phát hiện một chiếc camera nhỏ gắn trên cột điện. Thiết bị này được lắp đặt ở góc đường West Avenue, hướng về phía các phương tiện đang lưu thông. Là một sĩ quan cảnh sát với năm năm kinh nghiệm, Pichardo ngay lập tức nhận ra đây không phải là một camera giao thông thông thường. Sau khi lái xe qua lại để quan sát kỹ hơn, ông quyết định điều tra sâu hơn về sự hiện diện của những chiếc camera này.

Pichardo nhanh chóng phát hiện ra rằng các camera tương tự đã được lắp đặt ở nhiều vị trí khác nhau trong thành phố, đặc biệt là gần các giao lộ lớn và lối ra vào đường cao tốc. Những thiết bị này thuộc về hệ thống giám sát của Flock Safety, một công ty chuyên cung cấp công nghệ nhận diện biển số xe tự động (ALPR). Hệ thống của Flock không chỉ nhận diện biển số mà còn có thể phân tích các đặc điểm khác của xe, như nhãn dán, giá đỡ trên nóc xe, và các chi tiết nhận dạng khác. Điều này cho phép cảnh sát theo dõi các phương tiện qua nhiều khu vực và tái dựng lại hành trình di chuyển của chúng.

Trong buổi giới thiệu hệ thống Flock tại một đồn cảnh sát nhỏ ở Pawtucket hai năm trước, các sĩ quan được trình bày rằng công nghệ này là một công cụ hữu ích để tìm kiếm xe bị đánh cắp, truy tìm nghi phạm, và hỗ trợ các cuộc điều tra. Tuy nhiên, đối với Pichardo, những lợi ích này không đủ để xoa dịu những lo ngại của ông về quyền riêng tư và sự lạm dụng tiềm tàng. Ông không thể ngừng nghĩ về những chiếc xe không nằm trong diện điều tra – những người dân bình thường đang bị giám sát mà không hề hay biết.

Quyền riêng tư dưới áp lực công nghệ

Hệ thống Flock Safety đã nhanh chóng trở thành một lựa chọn phổ biến tại nhiều thành phố ở Mỹ. Công ty này quảng bá sản phẩm của mình như một giải pháp hiệu quả và tiết kiệm chi phí cho các cơ quan thực thi pháp luật. Các camera của Flock được thiết kế nhỏ gọn, dễ lắp đặt, và có khả năng hoạt động độc lập nhờ năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, sự tiện lợi này cũng đi kèm với những câu hỏi lớn về quyền riêng tư và sự minh bạch.

Pichardo không phải là người duy nhất lo ngại về hệ thống này. Các nhà hoạt động vì quyền riêng tư đã nhiều lần cảnh báo rằng công nghệ ALPR có thể bị lạm dụng để theo dõi người dân mà không có sự giám sát đầy đủ. Việc lưu trữ dữ liệu di chuyển của hàng triệu phương tiện trong thời gian dài cũng làm tăng nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân hoặc sử dụng sai mục đích. Theo các báo cáo, dữ liệu từ Flock có thể được chia sẻ giữa nhiều cơ quan thực thi pháp luật, mở rộng phạm vi giám sát vượt xa giới hạn của một thành phố.

Pichardo đã cố gắng lên tiếng về những lo ngại này trong nội bộ lực lượng cảnh sát, nhưng thay vì nhận được sự lắng nghe, ông lại bị đưa vào tầm ngắm. Trong vòng chưa đầy hai năm, ông phải đối mặt với năm cuộc điều tra nội bộ khác nhau. Những cuộc điều tra này, theo ông, không chỉ là sự trả đũa mà còn là một cách để làm im lặng những tiếng nói phản đối trong hàng ngũ cảnh sát.

Khi sự minh bạch bị thử thách

Câu chuyện của Pichardo không chỉ là một trường hợp cá biệt mà còn phản ánh một vấn đề lớn hơn về cách các công nghệ giám sát được triển khai mà không có sự giám sát đầy đủ. Tại nhiều thành phố, các hệ thống như Flock được giới thiệu như một giải pháp "an toàn" mà không có sự tham vấn đầy đủ từ cộng đồng. Những buổi họp công khai, nếu có, thường chỉ mang tính hình thức, với rất ít thông tin được cung cấp về cách dữ liệu sẽ được sử dụng và bảo vệ.

Trong khi đó, các công ty như Flock Safety tiếp tục mở rộng thị trường của mình, nhấn mạnh vào khả năng giảm tội phạm mà không cung cấp đủ bằng chứng rõ ràng về hiệu quả thực sự. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hệ thống ALPR thường không đạt được kết quả như mong đợi trong việc giảm tỷ lệ tội phạm, trong khi lại tạo ra những rủi ro lớn về quyền riêng tư.

Pichardo, dù bị cô lập trong lực lượng cảnh sát, vẫn kiên định với quan điểm của mình. Ông tin rằng việc triển khai công nghệ giám sát cần phải đi kèm với sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nhưng trong một hệ thống mà tiếng nói của những người như ông thường bị lấn át bởi các lợi ích kinh tế và chính trị, con đường để đạt được sự thay đổi sẽ không hề dễ dàng.

Câu chuyện của ông là một lời nhắc nhở rằng, trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, việc cân bằng giữa an ninh và quyền riêng tư không chỉ là trách nhiệm của các nhà lập pháp hay cơ quan thực thi pháp luật, mà còn là của cả cộng đồng.