Cách tiếp cận thực dụng để phát triển công nghệ chiến lược tại Việt Nam

Việt Nam trước cơ hội chuyển dịch công nghệ chiến lược

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển dịch từ một trung tâm sản xuất truyền thống sang một trung tâm sáng tạo công nghệ tiên phong trong khu vực. Tại Diễn đàn đối thoại chiến lược "Xác lập mô hình tăng trưởng mới" diễn ra ngày 25/6/2026, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển công nghệ chiến lược thông qua các cách tiếp cận thực dụng, lấy thị trường và nhu cầu khách hàng làm trọng tâm.

Tầm nhìn chiến lược: Sáng tạo thay vì phát minh

Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT, cho rằng Việt Nam không nhất thiết phải trở thành quốc gia phát minh công nghệ mà nên tập trung vào tổ chức phối hợp hiệu quả, ứng dụng nhanh và quy mô lớn. Điều này có nghĩa là Việt Nam cần tập trung vào việc biến các định hướng công nghệ chiến lược thành sản phẩm cụ thể, có thể cung cấp cho cả thị trường trong nước và quốc tế.

Theo ông Khoa, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần xác định rõ các nhóm thực thi tương ứng với từng công nghệ chiến lược. Mỗi nhóm nên bao gồm:

- Cơ quan điều phối: Đảm bảo định hướng và quản lý tổng thể.
- Doanh nghiệp hạt nhân: Các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt và triển khai.
- Lực lượng nghiên cứu: Đội ngũ từ các viện nghiên cứu, trường đại học.
- Đối tác quốc tế: Hỗ trợ chuyên môn và mở rộng thị trường.

Những nhóm này cần có mục tiêu rõ ràng, ngân sách cụ thể, thời hạn và đầu ra xác định. Quan trọng hơn, sản phẩm phải giải quyết được vấn đề thực tế và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Vai trò của nhà nước trong phát triển công nghệ

Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hạ tầng hỗ trợ cho công nghệ chiến lược. Các yếu tố cần thiết bao gồm:

- Hạ tầng tính toán: Đảm bảo khả năng xử lý dữ liệu lớn.
- Cơ sở dữ liệu dùng chung: Tạo nền tảng cho các doanh nghiệp và nhóm nghiên cứu.
- Thử nghiệm công nghệ: Cung cấp môi trường để kiểm tra và cải tiến sản phẩm.

Ngoài ra, chính sách hỗ trợ cần tập trung vào việc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, nhân lực chất lượng cao, và các chương trình hợp tác quốc tế.

Thực dụng hóa công nghệ: Từ lý thuyết đến thực tiễn

Một trong những thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt trong quá trình chuyển đổi công nghệ là việc triển khai thực tế. Nhiều công nghệ tiên tiến thường không được ứng dụng hiệu quả do thiếu sự kết nối giữa nghiên cứu và thị trường. Để khắc phục điều này, cần một cách tiếp cận thực dụng, cụ thể:

- Tập trung vào thị trường: Công nghệ phải giải quyết được các vấn đề thực tế của khách hàng.
- Đẩy mạnh ứng dụng: Ưu tiên các sản phẩm có tiềm năng thương mại hóa cao.
- Hợp tác đa ngành: Khuyến khích sự phối hợp giữa các ngành công nghiệp, nghiên cứu và chính phủ.

Bài học từ các quốc gia tiên phong

Các quốc gia như Hàn Quốc và Singapore đã chứng minh rằng việc tập trung vào ứng dụng công nghệ và hợp tác quốc tế là chìa khóa để đạt được thành công. Họ không chỉ đầu tư mạnh vào nghiên cứu mà còn xây dựng các hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.

Việt Nam có thể học hỏi từ các mô hình này bằng cách:

- Xây dựng hệ sinh thái công nghệ: Tạo môi trường thuận lợi cho các startup và doanh nghiệp công nghệ.
- Đào tạo nhân lực: Đầu tư vào giáo dục và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động.
- Thúc đẩy đổi mới sáng tạo: Khuyến khích các doanh nghiệp thử nghiệm và cải tiến sản phẩm.

Kết luận: Định hướng tương lai

Việt Nam đang có cơ hội lớn để trở thành một trung tâm sáng tạo công nghệ trong khu vực. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần một cách tiếp cận thực dụng, tập trung vào thị trường và nhu cầu khách hàng. Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu sẽ là yếu tố quyết định thành công.

Trong 5 năm tới, nếu Việt Nam có thể tận dụng tốt các nguồn lực và xây dựng được hệ sinh thái công nghệ mạnh mẽ, quốc gia này sẽ không chỉ là nơi sản xuất mà còn là nơi tạo ra các sản phẩm công nghệ tiên phong, đáp ứng nhu cầu của thị trường toàn cầu.